Rechtspsychologie: Waarheidsvinding en wetenschap in de rechtszaal (en daarbuiten)

De rechter beslist of de verdachte schuldig is, maar vergist zich soms. Leer hoe wetenschap deze en andere beslissingen kan verbeteren.

Jaarlijks worden er in Nederland ongeveer 100.000 strafrechtelijke veroordelingen uitgesproken. Meestal zijn deze rechterlijke beslissingen correct. Soms gaat het mis. Vooral als er sprake is van een rechterlijke dwaling, leidt dat tot tumult. Rechterlijke dwalingen zijn enerzijds onvermijdelijk, maar leggen anderzijds een pijnlijk punt bloot, namelijk dat rechters niet altijd even goed zijn in het bepalen van wat zich heeft afgespeeld. Rechtsgeleerdheid is dan ook geen empirische discipline. Wat dat betreft zouden rechters iets kunnen leren van psychologen.

In deze minor moet de student allereerst voldoende worden ingewijd in de psychologische processen die relevant zijn voor de beoordeling van bewijsmiddelen. Het is van belang om onderscheid te kunnen maken tussen wetenschappelijke kennis en huis-tuin-en-keuken inzichten. Vervolgens wordt ingegaan op een psychologische, kwantitatieve manier van bewijswaardering (de zogenoemde Bayesiaanse benadering).

De leerstof wordt later bekend gemaakt.

Het leerdoel van deze minor is om inzicht te verwerven in hoe (gedrags)wetenschap een bijdrage kan leveren aan (straf)rechterlijke waarheidsvinding.

Dat leerdoel kan worden opgesplitst in subdoelen:

1. Inzicht verwerven in psychologie als wetenschap.
2. Kennis verwerven van verschillende relevante psychologische fenomenen die relevant zijn voor de rechterlijke waarheidsvindgen. Denk aan waarneming, geheugen en communicatie.
3. Inzicht verwerven in hoe kennis en inzichten uit de rechtspsychologie (een gedragswetenschap) kunnen worden toegepast in het proces van waarheidsvinding. Dank hierbij ook aan kwantificatie van bewijswaardering zoals in de zogenaamde Bayesiaanse benadering gebeurt.
   Aan het eind van de minor kun je naar juridisch bewijs kijken op een wetenschappelijke manier, iets wat trouwens ook handig en aanbevelingswaardig is in het dagelijkse leven.

Deelnemers dienen rekening te houden met de volgende uitdagingen:

• Het is voor een goed begrip van rechtspsychologie nodig om ingewijd te zijn in de empirische wetenschap. Dat vergt veel zelfstudie en discipline. Het vergt ook enig abstractieniveau.
• Een deel van de literatuur is Engelstalig.
• Er wordt toegewerkt naar een rekenkundige manier van bewijsanalyse. Er wordt dus gerekend! Wie niet van rekenen houdt, kan deze minor beter niet kiezen.

Onderwijsvormen
Hoorcollege, Werkcollege, Werkgroep, Opdrachten

Onderwijsmateriaal
Later bekend te maken.

Wijze van tentaminering & samenstelling eindcijfer
Individuele en groepsopdrachten verspreid over negen weken: 20%
Eindtoets (week 10): 80%