AI, Rechtstaat en Politiepraktijk

Leer begrijpen hoe politiepraktijk en rechtstaat met elkaar verbonden zijn en diepgaand worden beïnvloed door de opkomst van (Gen)AI. Je adresseert risico’s en verkent mogelijkheden om kansen te verzilveren.

Generatieve AI (GenAI) is niet meer weg te denken uit samenleving en professionele praktijk. Voor sommigen is (gen) AI een bron van ontspanning en vermaak, voor anderen een al dan niet legaal verdienmodel of een wondermiddel om ons sneller en beter te laten werken. Tegelijk is ook steeds meer duidelijk over de schaduwkanten van AI en die worden juist zichtbaar in de alledaagse praktijk van de politie. De wijze waarop dat plaatsvindt heeft vergaande gevolgen voor het functioneren van rechtstaat, democratie en de rol van de politie daarbinnen.

GenAI is handig en soms ook grappig, maar kan bedoeld en onbedoeld de maatschappelijke autoriteit van politie en andere instituties van rechtstaat en democratie ondermijnen. (Gen)AI kan worden gebruikt om het opsporingswerk van de politie te vergemakkelijken, maar de manier waarop dat plaatsvindt kan ingrijpende gevolgen hebben voor burgers. Ook is het zo dat GenAI steeds vaker wordt gebruikt om strafbare feiten te plegen van fraude tot het manipuleren en fabriceren van bewijs en het ronselen van minderjarigen. GenAI wordt gezien als kans om het recht en de toegang daartoe te democratiseren, maar speelt evengoed een grote rol in het vergroten van maatschappelijke polarisering en het fabriceren en verspreiden van nepnieuws. Om kort te gaan: de vele beloften van GenAI zetten tegelijkertijd de deur open naar negatieve invloeden die impact hebben op het functioneren van de rechtstaat en de rol die de politie daarin speelt.

In deze minor ga je in nauwe samenwerking met de politie Rotterdam kijken op welke manier zij zowel positieve als negatieve implicaties van AI meemaken in hun dagelijkse werk. Je gaat leren hoe onze rechtstaat en democratie in elkaar steken en welke rol daarin is weggelegd voor de politie. Je gaat ontdekken op welke manier AI geacht wordt kansen te bieden voor rechtstaat en democratie en welke risico’s daar op de loer liggen. Ook ga je individueel en groepsverband nadenken over concrete oplossingen die de politie Rotterdam beter in staat stellen hun werk te doen in een context die door de komst van AI ingrijpend is veranderd.

Deze minor staat open voor iedereen die wil gaan begrijpen hoe onze rechtstaat en democratie functioneren, die door de ogen van de politie wil leren zien welke uitdagingen er door AI op ons af komen en die een steentje wil bijdragen aan het zowel het adresseren van risico’s als het onderkennen van kansen gerelateerd aan de opkomst van AI.

De student kan na afloop van de minor:
• De paradoxale werking van GenAI herkennen en begrijpen;
• De maatschappelijk-politieke rol van GenAI begrijpen en bekritiseren;
• Begrijpen en duiden hoe de rechtstaat wordt beïnvloed door de opkomst van GenAI;
• De rol van de politie begrijpen binnen rechtstaat en democratie;
• De dynamiek herkennen waar de opkomst van GenAI de politie in heeft geplaatst;
• Meedenken over oplossingen voor risico’s die door GenAI worden geïntroduceerd;
• Meedenken over kansen die door GenAI worden geboden t.a.v. het werk van de politie.

• Een deel van de minor is een groepswerk waarin een innovatie ontworpen moeten worden voor een daadwerkelijk probleem binnen de politiepraktijk.
• In de minor wordt gewerkt met design thinking, een ontwerpproces voor de ontwikkeling van innovaties.

Onderwijswerkvormen
• Hoorcolleges en gastcolleges (10)
• Werkcolleges (10)
• Clinics (4)
• Tussentijdse bijeenkomst (1)
• Facultatief spreekuur met docent of experts (1)

Onderwijsmateriaal
De literatuur is een mix van jurisprudentie, academische rapporten, artikelen en actueel-engagerende literatuur.

Wijze van tentaminering & Samenstelling eindcijfer
• Take-home tentamen I: theoretisch kader Technologie, Rechtstaat & Democratie, de plaats van de politie [ leerdoel 1-5, 50% ]
• Presentatie innovatieve oplossing voor AI-gerelateerde risico’s [leerdoel 6 en 7, 20%]
• Take-home tentamen II: Groepsuitwerking van Ontwerp van een oplossing [leerdoel 6 en 7, 30%]